Γιάννης Θεοφύλακτος

Βουλευτής ΣΥΡΙΖΑ Ν. Κοζάνης

English French German Italian Portuguese Russian Spanish

Δικηγορικό γραφείο

Ισχύς και δίκαιο στις διεθνείς σχέσεις

Συντάκτης: Γιάννης Θεοφύλακτος*
(μια απάντηση στον Γιάνη Βαρουφάκη)
Το δίκαιο είναι μια έννοια που αφορά ισοδύναμα μέρη. Θουκυδίδης, διάλογος Αθηναίων - Μηλίων.
 
Καθόλου «δημοκρατικός», καθόλου «δίκαιος», αλλά υπαρκτός, ιστορικό γεγονός. Δεν έχει νόημα δηλαδή να διατρανώνει ο αδύναμος τα δίκαιά του, εάν απευθύνεται στον ισχυρό.
 
Θυμάμαι ένα πολύ πετυχημένο διεθνές συνέδριο που διοργάνωσε το Ινστιτούτο Δημοσίου Διεθνούς Δικαίου της Θεσσαλονίκης και ο Τομέας Διεθνών Σπουδών της Νομικής ΑΠΘ με εύγλωττο τίτλο: «Might and Right in International Relations» (Ισχύς και Δίκαιο στις Διεθνείς Σχέσεις).
 
Με δυο λόγια: ακόμη και στο εσωτερικό των κρατών, και του αναπτυγμένου κόσμου, όπου υπάρχει και ισχύει θετικό δίκαιο, είναι δύσκολο να επιτευχθεί η ισονομία και ισοπολιτεία - τις περισσότερες φορές παραμένει στόχος.
 
Στις διεθνείς σχέσεις μεταξύ των κρατών όπου ουσιαστικά δεν υπάρχει αυστηρό δίκαιο, η ισχύς και όχι το δίκαιο παραμένει ο βασικός παράγοντας διαμόρφωσής τους, όπως πάντοτε έως τώρα στην ανθρώπινη ιστορία. «Ες αεί» που έλεγε και ο Θουκυδίδης.
 
Ο Γιάνης Βαρουφάκης επανέρχεται συνεχώς προσπαθώντας να αποδείξει το άδικο των δανειστών μας, του Σόιμπλε, της ΕΚΤ, του Eurogroup, του ΔΝΤ και πάει λέγοντας.
 
Η τελευταία παρέμβασή του προσπαθεί να αποδομήσει το τελευταίο ανακοινωθέν του Eurogroup, δημοσιευμένη σε δύο συνεχή φύλλα της «Εφημερίδας των Συντακτών».
 
Ο Βαρουφάκης παίρνει παράγραφο παράγραφο το ανακοινωθέν του Eurogroup (ναι, αυτό για το οποίο έγιναν τόσοι συμβιβασμοί και υποχωρήσεις, αυτό το οποίο μπορεί να μην ήταν το τέλειο που θα θέλαμε, αλλά αυτό που έδωσε ένα ισχυρό σήμα σταθερότητας για την ελληνική οικονομία στις διεθνείς αγορές -και είναι φανερό ότι το σήμα αυτό έγινε αποδεκτό- και ορίζει το σύντομο τέλος της επιτροπείας στη χώρα και την απαρχή μιας δίκαιης και βιώσιμης ανάπτυξης, την οποία θα έχουμε την ευκαιρία να τη διαχειριστεί η κυβέρνηση της Αριστεράς και όχι το παλιό και διεφθαρμένο, στρεβλό πολιτικό σύστημα με κυρίαρχο πυλώνα μια κρατικοδίαιτη Δεξιά με μπόλικο από ακραίο νεοφιλελευθερισμό), παίρνει λοιπόν παράγραφο παράγραφο το ανακοινωθέν και προσπαθεί να ερμηνεύσει τι κρύβουν οι ισχυροί πίσω ή μάλλον ανάμεσα από τις γραμμές της ανακοίνωσης.
 
Με δυο λόγια: οι ισχυροί προσπαθούν να φαίνονται (και) δίκαιοι και «καλοί», βαθύτερα όμως δεν υπάρχει παρά η (αποκρουστική) όψη της ισχύος. Αλλωστε και οι Αθηναίοι τα είπαν «χύμα» και χωρίς περιστροφές στους Μηλίους, διότι η συζήτηση έλαβε χώρα κεκλεισμένων των θυρών.
 
Ενδεχομένως να έχει δίκιο σε κάποια από αυτά που αναλύει ο Γιάνης, αν και κάποιες φορές φαίνεται ότι υπερβάλλει.
 
Αλλού είναι το θέμα: εναλλακτικές δεν προτείνει. Εναλλακτικές λύσεις που να μην οδηγούν στην άσκοπη θυσία ενός ολόκληρου λαού (του ελληνικού) ούτε να παραδίδουν αμαχητί και εκουσίως τα όπλα σε ένα πολιτικο-οικονομικό σύστημα (και χρηματο-μιντιακό και απουσίας δικαστικού ελέγχου και πολλά άλλα) που πτώχευσε τη χώρα ληστεύοντας τον λαό της, ενώ το ίδιο φυγάδευσε την παράνομη λεία του στο εξωτερικό και δεν διστάζει να συμμαχεί με οποιονδήποτε (π.χ. τους δανειστές της χώρας) προκειμένου να επανέλθουν στα πράγματα και να συνεχίσουν το πάρτι «τους» σε βάρος του ελληνικού λαού, εξασφαλίζοντας συγχρόνως και το ακαταδίωκτό του...
 
Οταν ο Σόιμπλε στέλνει τις «οικονομικές τριήρεις» και προβαίνει σε αποκλεισμό του «νησιού» σου, δεν χρειάζεται να θυσιάσεις άσκοπα τα γυναικόπαιδα, κραδαίνοντας το δίκαιό σου.
 
Ούτε να παραχωρήσεις αμαχητί τη διακυβέρνηση του τόπου στους πολιτικούς σου αντιπάλους, τους ίδιους που έφεραν τις τριήρεις ante portas.
 
Μάλλον το να συνειδητοποιήσεις ότι δεν μπορείς να επιβάλεις το (όντως) δίκιο στους ισχυρότερους, να συμβιβαστείς και να υποχωρήσεις σε άδικα και πολλές φορές παράλογα μέτρα που σου επιβάλλουν οι ισχυροί, αλλά να μη θυσιάσεις (ασκόπως) τον λαό σου και να μη χαρίσεις τη διακυβέρνηση της χώρας, παρά τη δημοκρατικά εκπεφρασμένη βούληση του ελληνικού λαού, στους ίδιους που άνοιξαν την πόρτα στους ισχυρούς-δανειστές πτωχεύοντάς την είναι σίγουρα ρεαλιστικότερο και σαφώς συμφερότερο, ιδίως όταν με την τακτική αυτή κερδίζεις χρόνο και συμμαχίες στο ευρωπαϊκό και διεθνές περιβάλλον, οπότε πιθανόν το «δίκιο» σου να έχει περισσότερες πιθανότητες να «ισχύσει»...
 
Δεν ισχυρίζομαι ότι δεν πρέπει να παραδειγματιζόμαστε από πάμπολλες ηρωικές περιόδους της ιστορίας μας που όλοι μας θεωρούσαν «τρελούς», παρ' όλα αυτά τα βάλαμε με τους γίγαντες και πολλές φορές νικηφόρα (τι να πρωτοαναφέρει κανείς, Θερμοπύλες, 1821, 1940, Εθνική Αντίσταση και τόσα άλλα).
 
Συμφωνώ επίσης απόλυτα πως «καλύτερα σφαχτάρι, παρά ψοφίμι»: όταν φτάνει το δίλημμα στο έσχατο αυτό σημείο. Αλλιώς, κάτσε ζωντανός και κάνε διαπραγμάτευση, ισχυροποιώντας όσο μπορείς τη θέση σου.
 
Αλλά πότε ισχύει το ένα και πότε το άλλο, πρέπει να το διακρίνεις. Γιατί η μεγαλύτερη αρετή είναι η διάκριση, Γιάνη...
 
*βουλευτής Ν. Κοζάνης (ΣΥΡΙΖΑ), δικηγόρος παρ' Αρείω Πάγω, μέλος της Επιτροπής Θεσμών και Διαφάνειας

Στο άρθρο μου στην Εφημερίδα των Συντακτών της 10-10-2016 αναφέρθηκε ονομαστικώς ο αν. Υπουργός Δικαιοσύνης, κ. Παπαγγελόπουλος κατά την συζήτηση στην Ολομέλεια της Βουλής στις 10-10 σε επίπεδο αρχηγών για θέματα διαφθοράς, ενώ ένα επιχείρημα που χρησιμοποίησε αναφέρθηκε και στη δευτερολογία του Πρωθυπουργού, Αλέξη Τσίπρα:
Ακολουθούν αποσπάσματα από τα Πρακτικά:
(αν. Υπουργός Δικαιοσύνης, Δημ. Παπαγγελόπουλος):
«Ο θεσμικός τρόμος που προκλήθηκε», όπως ευφυώς γράφει σήμερα ο Βουλευτής Γιάννης Θεοφύλακτος σε άρθρο του, «δεν είναι τρόμος για την υπόσταση των θεσμών, αλλά είναι τρόμος για τις δομές εξουσίας». Εγώ συμπληρώνω ότι ο τρόμος αυτός αυξάνεται λόγω της επικείμενης κατάρρευσης των συστημάτων εξουσίας που ακυρώνουν τις από το Σύνταγμα και υπέρ του λαού απορρέουσες εξουσίες.
Θα έρθω τώρα στο θέμα της διαπλοκής….
Το βίντεο βρίσκεται εδώ:

(Πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας, στη δευτερολογία του):
Επιτεθήκατε από αυτό το Βήμα στον Πρόεδρο του Συμβουλίου της Επικρατείας, διότι είχε κατ’ εσάς το θράσος, κατά τη δική μας εκτίμηση τη γενναιότητα, να βγει και να πει, «Αφουγκραζόμαστε την κοινωνία». Προσέξτε. Δεν είπε το λαϊκό αίσθημα. «Αφουγκραζόμαστε την κοινωνία». Και του επιτεθήκατε γι’ αυτό. Προφανώς δεν γνωρίζετε ότι και αυτό επίσης είναι συνταγματικό αυτονόητο, άρθρο 1, παράγραφος 3: «Όλες οι εξουσίες ασκούνται από τον λαό και πηγάζουν από τον λαό».

Ακολουθεί το άρθρο μου στην Εφημερίδα των Συντακτών:

Μια απάντηση στον κ. Βενιζέλο

Συντάκτης: Γιάννης Θεοφύλακτος *

«Θεσμικό τρόμο» προκάλεσε στον κ. Βενιζέλο η δήλωση του προέδρου του Συμβουλίου της Επικρατείας μετά τη συνάντηση των προέδρων των ανωτάτων δικαστηρίων με τον πρωθυπουργό την περασμένη Πέμπτη ότι «... το ΣτΕ με σειρά αποφάσεών του έχει αποδείξει ότι αφουγκράζεται τους πολίτες και τον σφυγμό της κοινωνίας».

Ε, όχι δα. Φαίνεται ότι ο διαπρεπής συνταγματολόγος έχει λησμονήσει βασικές αρχές του Συντάγματος. Σύμφωνα, λοιπόν, με το 1ο κιόλας άρθρο του Συντάγματος (§2): «Θεμέλιο του πολιτεύματος είναι η λαϊκή κυριαρχία».

Και ακόμη πιο ξεκάθαρα στο άρθρο 1§3: «Ολες οι εξουσίες πηγάζουν από τον λαό, υπάρχουν υπέρ αυτού και του Εθνους και ασκούνται όπως ορίζει το Σύνταγμα». Ειδικά, μάλιστα, στο άρθρο που θεμελιώνει τη δικαστική λειτουργία (άρθρο 26§3), ορίζει ότι οι αποφάσεις των δικαστηρίων «εκτελούνται στο όνομα του ελληνικού λαού».

Ψιλά γράμματα, θα μου πείτε, για όσους άσκησαν τις συνταγματικές εξουσίες ερήμην του ελληνικού λαού στις προηγούμενες δεκαετίες και στα πρώτα χρόνια της οικονομικής κρίσης. Και το παράδοξο; Οι εκπρόσωποι των εξουσιών (νομοθετικής, εκτελεστικής, δικαστικής, αλλά και δημοσιογραφικής και χρηματοπιστωτικής) ως άτομα πλούτισαν.

Αυτό, όμως, που εκπροσωπούσαν -είτε το κράτος είτε οι τράπεζες είτε τα ΜΜΕ- πτώχευσε. Τις εξουσίες τις άσκησαν μόνοι τους, τα πλούτη τα συσσώρευσαν μόνοι τους, τον... λογαριασμό, όμως, μας καλούν να τον πληρώσουμε εμείς! Ποια μεγαλύτερη απόδειξη υπάρχει ότι οι εξουσίες ασκήθηκαν ερήμην και σε βάρος του ελληνικού λαού;

Αυτοί και οι δομές εξουσίας τους «τρέμουν» τώρα που το «πράγμα έρχεται στη θέση του», δηλαδή οι συνταγματικές λειτουργίες ασκούνται σύμφωνα και όχι αντίθετα με τη θεσμική τους υπόσταση, σύμφωνα και όχι αντίθετα με όσα ορίζει το Σύνταγμα και οι νόμοι.

Και η δικαστική εξουσία είναι μία από αυτές, ιδίως ως ultimum refugium του πολίτη. Για να μην αναφερθώ και σε γενικές αρχές και ρήτρες του Δικαίου, οι οποίες ουσιαστικώς υποδεικνύουν στη δικαστική εξουσία να «αφουγκραστεί την κοινωνία», θεσπισμένες και σε βασικούς Κώδικες της νομοθεσίας, όπως η καλή πίστη, τα χρηστά ήθη, τα συναλλακτικά ήθη, η αρχή της ηθικής απόδειξης κτλ. Ψιλά γράμματα, θα μου ξαναπείτε.

Ας καταλάβουμε, όμως, ότι ο «τρόμος» τους δεν είναι για την υπόσταση των θεσμών, αλλά για τις δομές εξουσίας που τόσα χρόνια έφτιαξαν, με τις οποίες είχαν ακυρώσει ουσιαστικώς τις κατά το Σύνταγμα και υπέρ του ελληνικού λαού λειτουργούσες εξουσίες. Και οι οποίες δομές τους βλέπουν τώρα ότι απειλούνται. Ο τρόμος τους είναι να μη λειτουργήσουν οι συνταγματικές εξουσίες όπως οφείλουν. Ο τρόμος τους είναι απέναντι στην κοινωνία και τον λαό.

*Βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ (Κοζάνης), δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, μέλος της Επιτροπής Θεσμών και Διαφάνειας και μέλος της εξεταστικής επιτροπής για τα δάνεια των κομμάτων και τα ΜΜΕ 

Συντάκτης: Γιάννης Θεοφύλακτος *
«Ανάμεσα στη γελοιοποίηση και στην ασέβεια» προς το Σύνταγμα (όπως τιτλοφορείται το άρθρο του κ. Μανιτάκη στην «Καθημερινή της Κυριακής»), ειλικρινά δεν γνωρίζω αν πρέπει ή μπορούμε να επιλέξουμε κάτι ως καλύτερο από τα δύο. Γνωρίζω, όμως, τι αποτελεί τη χείριστη αντιμετώπιση του Συντάγματος: η ακύρωσή του.

Η ακύρωση του Συντάγματος που τόσα χρόνια έριξε τη χώρα στα βράχια και κατέστησε τους πολίτες της υπερχρεωμένους και ανέργους και τους νέους της μετανάστες στο εξωτερικό δεν πείραξε τον κ. Μανιτάκη.

Οχι, ίσα ίσα, υπηρέτησε την πολιτική ζωή του τόπου όταν αυτή ακύρωνε –ή καλύτερα κατακρεουργούσε– το Σύνταγμα.

Και παρακολουθούσε απαθής ως συνταγματολόγος όταν το ίδιο το Σύνταγμα καταστρατηγείτο και καμία εξουσία δεν ασκείτο σύμφωνα με τις επιταγές του.

Βέβαια, το αναφέρει και ο ίδιος στο άρθρο του στην κυριακάτικη «Καθημερινή»: δεν τον πειράζει η παραβίαση του Συντάγματος, μόνο η (κατ' αυτόν) δήθεν «γελοιοποίησή» του από τις προτάσεις του πρωθυπουργού.

Δεν είναι θέμα ουσίας, λοιπόν, αλλά αισθητικής. Δηλαδή παραβιάσεις ας γίνονται, συνηθίσαμε άλλωστε, ο Τσίπρας μόνο να μην προτείνει κάτι καινούργιο.

Δεν είναι η πρώτη φορά που μας ξαφνιάζει δυσάρεστα ο κ. Μανιτάκης.

Αντίθετα, κατά τη δεκαετία του 1990, πολλοί στον νομικό κόσμο εκτιμούσαμε ιδιαιτέρως τον κ. Μανιτάκη για τις απόψεις του.

Αποτελούσε, βλέπετε, και έναν πόλο απέναντι σε άλλον γνωστό συνταγματολόγο της Θεσσαλονίκης, του οποίου τα χαρακτηριστικά δεν θεωρούσαμε και πολύ γοητευτικά.

Εκτοτε, όμως, φαίνεται πως κύλησε πολύ νερό στο αυλάκι και ο κ. Μανιτάκης, αφού συγκυβέρνησε, δεν διστάζει να τον επικαλείται και στα άρθρα του (τον κ. Βενιζέλο εννοώ).

Επιστρέφω, όμως, στην ουσία της απάντησης στον κ. Μανιτάκη:

Στο μεγαλύτερο μέρος της μεταπολίτευσης και στα στυγνά πέντε πρώτα χρόνια των μνημονίων που ακολούθησαν, οι εξουσίες που πηγάζουν από τον λαό δεν ασκήθηκαν υπέρ του λαού και του Εθνους – όπως ορίζει το 1ο άρθρο του Συντάγματος.

Το αποτέλεσμα αποδεικνύει του λόγου το ασφαλές: οι εκπρόσωποι των εξουσιών (όχι μόνο των τριών κλασικών, δηλαδή νομοθετικής, εκτελεστικής, δικαστικής, αλλά και της δημοσιογραφικής και της χρηματοπιστωτικής) ως άτομα μεν πλούτισαν, η χώρα δε και οι πολίτες της πτώχευσαν...

Ακόμη χειρότερα: τα άτομα αυτά εξήγαγαν τον πιθανότατα μη νόμιμο και σίγουρα όχι ηθικό πλούτο τους στο εξωτερικό και καλούνε τώρα, οι ίδιοι αυτοί, τον λαό να πληρώσει το χρέος.

Ποια μεγαλύτερη απόδειξη χρειάζεται για να δεχθούμε ότι οι θεμελιώδεις αρχές του Συντάγματος παραβιάστηκαν;

Και λόγω της πτώχευσης ακολούθησε η επιβολή των μνημονίων με τα γνωστά αποτελέσματα (πλέον σαφής παραβίαση πολλών συνταγματικών αρχών).

Πού ήταν ο κ. Μανιτάκης όταν σωρεία σκανδάλων λάμβανε χώρα;

Πού ήταν όταν στα σκάνδαλα αυτά με τον έναν ή τον άλλον τρόπο ενεπλάκησαν εκπρόσωποι της οικονομικής ελίτ αλλά και των τριών λειτουργιών που το Σύνταγμα προβλέπει, μηδέ της τέταρτης εξουσίας εξαιρουμένης, αλλά και του χρηματοπιστωτικού συστήματος; (Αλλος βέβαια σχεδίαζε, άλλος εκτελούσε και άλλος κάλυπτε τα νώτα τους, ο καθείς εφ' ω ετάχθη!)

Και όλα αυτά, φυσικά, δεν ήταν καμιά «υγιής επιχειρηματικότητα», αλλά σκανδαλώδης και παράνομη μεταφορά πλούτου από τους πολλούς (από τους Ελληνες πολίτες, τον λαό) στους λίγους, σε όσους συμμετείχαν στη διαρπαγή του δημόσιου πλούτου τής αμέσως προηγούμενης περιόδου.

Επειδή, βέβαια, κάποτε τέλειωσε η «πίτα», στράφηκαν και στον μελλοντικό πλούτο της χώρας, δανείστηκαν από το μέλλον, δηλαδή για την ακρίβεια δεν δανείστηκαν, αλλά κλέψανε το μέλλον και τα νιάτα της χώρας μας.

Ετσι πτώχευσε η χώρα μας –επειδή κάποιοι διατηρούν συνολικά καταθέσεις πολλών δισ. ευρώ στο εξωτερικό– και έτσι πέσαμε στα χέρια (ή στα νύχια, ανάλογα με την αισθητική του καθενός) των δανειστών μας.

Τίποτε από αυτά δεν θα είχε γίνει ΕΑΝ ΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΣΕ, εάν δεν είχε ακυρωθεί με χίλιους δυο τρόπους, εάν οι περισσότεροι που κατείχαν εξουσία και συμμετείχαν στην άσκηση των εξουσιών σέβονταν και μόνο το πρώτο άρθρο του Συντάγματος.

Αυτά έπρεπε να πειράξουν τον κ. Μανιτάκη.

Η ακύρωση του Συντάγματος πτώχευσε τη χώρα.

Η ακύρωση του Συντάγματος πτώχευσε τους Ελληνες πολίτες.

Η ακύρωση του Συντάγματος άνοιξε την πόρτα στα μνημόνια.

Η ακύρωση του Συντάγματος έδιωξε τους νέους στο εξωτερικό.

Και η ακύρωση αυτή έγινε ερήμην των Ελλήνων πολιτών, αν και δαπάναις των...

Ας μη θεωρούμε, λοιπόν, «γελοιοποίηση» ή «ασέβεια» την προσπάθεια να συμμετάσχουν οι Ελληνες πολίτες στη συζήτηση για την αναθεώρηση του Συντάγματος.

Είναι κάτι που τους αφορά, μας αφορά όλους άμεσα –η δημοκρατία δεν είναι θέμα μιας πολιτικής ελίτ ούτε κάποιων τεχνοκρατών–, άλλωστε όλοι εμείς οι Ελληνες πολίτες πληρώνουμε τώρα τον λογαριασμό των σκανδάλων της μεταπολίτευσης και των πρώτων πέντε μνημονιακών ετών, ε, ας μη μας απαξιώνει τόσο ο κ. Μανιτάκης, στο κάτω κάτω εμείς και τα παιδιά μας πληρώνουμε τα χρέη τους.

* Βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ (Κοζάνης), δικηγόρος παρ' Αρείω Πάγω, μέλος της Επιτροπής Θεσμών και Διαφάνειας και της Εξεταστικής Επιτροπής για τα δάνεια των κομμάτων και ΜΜΕ